Događaji:
1701. - U Hagu je potpisan sporazum Engleske,
Austrije i Holandije protiv Francuske, poznat
kao „Druga velika alijansa“.
1714. - Car Karlo VI potpisao je u Rahstatu
sa Francuzima „Badenski mir“ kojim je okončan
Rat za špansko nasleđe, a Francuzima su pripali
Alzas i Strazbur.
1764. - Za kralja Poljske krunisan je ruski
štićenik Stanjislav II Ponjatovski, poslednji
poljski monarh. Tokom njegove vladavine (do
1795) Rusija, Pruska i Austrija izvršile su
tri deobe Poljske, koja je kao nezavisna država
obnovljena 1918.
1812. - Završena je Borodinska bitka, blizu
Moskve, jedna od najkrvavijih bitaka u Napoleonovim
ratovima, u kojoj su Rusi pod komandom Kutuzova
izgubili 44.000 vojnika, a Napoleon 50.000 među
kojima i 23 generala. Nedelju dana kasnije Napoleon
je ušao u Moskvu. Ova pirova pobeda Napoleona
jedna je od prelomnih tačaka zahvaljujući kojima
je Sveta alijansa uspela da pobedi Napoleonovu
vojsku.
1813. - Prvi put je upotrebljen naziv „Ujka
Sem“ za SAD, u uvodniku njujorškog lista „Troj
Post“.
1860. - Italijanski revolucionar Đuzepe Garibaldi
je sa svojim „crvenokošuljašima“ zauzeo Napulj,
u ratu za oslobođenje zemlje od Austrijanaca
i ujedinjenje Italije.
1901. - Potpisan je Pekinški protokol kojim
je okončan „Bokserski ustanak“ u Kini. Pobunu
protiv stranaca ugušile su evropske sile, Japan
i SAD, a Kina je primorana da plati odštetu
za njihovu imovinu uništenu tokom ustanka.
1940. - Nemačka avijacija pod komandom Hermana
Geringa počela je bombardovanje Londona. Prvog
dana poginulo je više od 300 ljudi.
1962. - Tajvan je prekinuo diplomatske odnose
s Laosom, nakon što je Laos uspostavio diplomatske
odnose s Kinom i Severnim Vijetnamom.
1975. - Završeno je preseljavanje Turaka na
Kipru. Pod nadzorom UN, oko 9.000 ljudi prebačeno
je sa juga na sever zemlje.
1986. - Biskup Dezmond Tutu postao je nadbiskup
Kejptauna u Južnoj Africi kao prvi crnac poglavar
južnoafričkih anglikanaca.
1990. - Kao odgovor na reviziju Ustava Srbije
1989. kojom je značajno smanjena autonomna vlast
u pokrajinama Vojvodini i Kosovu, 144 albanska
delegata Skupštine Kosova proglasili su u Kačaniku
Ustav Republike Kosovo.
1990. - Počinje šahovski turnir u Tilburgu,
Holandija.
1991. - U Hagu je počela sa radom Međunarodna
mirovna konferencija o Jugoslaviji. U radu konferencije
učestvovali su svi članovi Predsedništva SFR
Jugoslavije, predsednik savezne vlade i šestorica
predsednika jugoslovenskih republika. Predsedavajući
Konferencije, na kojoj je usvojena Deklaracija
o mirnom rešenju jugoslovenske krize, bio je
lord Karington.
1994. - U komandi američke vojske u Berlinu
poslednji put je spuštena američka zastava,
čime je, nakon skoro pola veka, formalno okončano
američko vojno prisustvo u Berlinu.
1999. - U zemljotresu u blizini Atine, jednom
od najjačih u Grčkoj u poslednjih preko 40 godina,
poginulo je 101 lice.
2001. - U nigerijskom gradu Džos izbili su hrišćansko-muslimanski
sukobi tokom kojih su zapaljene crkve i džamije.
Prema podacima Crvenog krsta, za nepunih nedelju
dana nasilja, ubijeno je najmanje 500 ljudi,
a stotine povređeno.
Rođenja
1533. - Elizabeta I, engleska kraljica.
1726. - Fransoa-Andre Filidor, francuski kompozitor
i šahista
1829. - Fridrih Kekule, nemački hemičar
1895. - Žak Vaše, francuski dadaista. († 1919.)
1909. - Elija Kazan, američki filmski i pozorišni
režiser.
1914. - Džejms Alfred van Alen, američki fizičar.
Smrti
355. - Silvan, rimski vojskovođa i uzurpator.
1566. - Nikola Šubić Zrinski, hrvatski ban.
1788. - Koča Anđelković, vođa srpskih dobrovoljaca
u austrijsko-turskom ratu.
1949. - Hose Klemente Orosko, meksički slikar.
1983. - Boris Hagelin, švedski pronalač i šifrant
1985. - Đerđ Poja, mađarski matematičar. (*
1887.)
1995. - Radivoje Lola Đukić, režiser i komediograd
(* 1923.)
1997. - Mobutu Sese Seko, predsednik i diktator
Zaira od 1965. do 1997. kada ga je sa vlasti
zbacio Loran Kabila.
Praznici i dani
sećanja
1822. - Guverner Brazila, princ Pedro, proglasio
je nezavisnost od Portugalije i proglasio se
za cara. Portugal je priznao nezavisnost Brazila
1828.
1964. - U mestu Sip na jugoslovenskoj i u Gura
Vaji na rumunskoj obali Dunava, uz prisustvo
predsednika Jugoslavije i Rumunije Josipa Broza
Tita i Georgi Georgiju Deža, postavljen je kamen
temeljac na gradilištu hidroelektrane Đerdap.
|
|
Događaji:
1331. - Na državnom saboru u Svrčinu (Kosovo) arhiepiskop
Danilo II krunisao je 23-godišnjeg Dušana Stefana
Nemanjića za kralja srpskih i pomorskih zemalja.
Za prvog srpskog cara Dušan Nemanjić krunisan je
1346. u tadašnjoj srpskoj prestonici Skoplju.
1380. - Veliki moskovski knez Dimitrije Ivanovič
Donski je u bici kod Kulikova potukao tatarsku vojsku.
To je bila prva pobeda Rusa nad Tatarima koji su
u 13. veku zagospodarili većim delom Rusije.
1565. - Španski doseljenici osnovali su na Floridi,
na mestu današnjeg Sv. Avgustina, prvo katoličko
naselje u Americi.
1664. - Predvođeni pukovnikom Ričardom Nikolsom,
Englezi su zauzeli holandsko naselje na američkom
kontinentu Novi Amsterdam, nazvano potom Njujork,
u čast vojvode od Jorka, budućeg engleskog kralja
Džejmsa II.
1760. - U Sedmogodišnjem ratu, koji se iz Evrope
proširio i na Severnu Ameriku, Britanci pod komandom
Džefrija Amhersta porazili su Francuze i zauzeli
Montreal.
1831. - Ruske trupe pod komandom generala Paskeviča
pobedile su u bici za Varšavu Poljake koje je predvodio
general Henrik Dembinjski. U trodnevnoj bici poginulo
je više od 9.000 Poljaka. To je bio i kraj Poljskog
ustanka.
1856. - Mirovnim ugovorom u Parizu završen je Krimski
rat između Rusije i Turske (1853-56) i njenih saveznika
Velike Britanije i Francuske (od 1854) i Kraljevine
Sardinije (od 1855) za prevlast na Balkanu, Dardanelima
i Bliskom Istoku. Rusija je izgubila deo Besarabije
i protektorat nad dunavskim kneževinama i pravo
držanja ratne flote u Crnom moru.
1900. - Uragan je u teksaškom gradu Galveston razrušio
više od 2.500 kuća, a pogunulo je najmanje 8.000
ljudi.
1926. - Društvo naroda je jednoglasno primilo Nemačku
u članstvo.
1941. - Nemci su u Drugom svetskom ratu počeli blokadu
Lenjingrada i odsekli ga od ostatka zemlje. Opsada
grada, tokom koje je od iscrpljenosti i gladi umrlo
620.000 ljudi, okončana je u januaru 1944. pobedom
sovjetske Crvene armije.
1943. - Objavljena je bezuslovna kapitulacija Italije
u Drugom svetskom ratu.
1944. - Prva nemačka raketa „V2„ (“Fau 2“), ispaljena
iz Haga, u Drugom svetskom ratu pala je na London.
Nemci su do kraja rata izbacili više od 1.000 raketnih
bombi na Veliku Britaniju od kojih je 660 palo na
London.
1951. - U San Francisku je potpisan mirovni ugovor
između Japana i 49 zemalja. Tim ugovorom Japanu
su oduzete sve teritorije osvojene za poslednjih
80 godina.
1954. - U Manili su SAD, Filipini, Australija, Novi
Zeland, Tajland, Pakistan, Velika Britanija i Francuska,
osnovali SEATO pakt, zamišljen kao karika u američkoj
globalnoj strategiji okruživanja SSSR-a. Prestankom
hladnog rata taj pakt je izgubio značaj.
1995. - Ministri inostranih poslova SR Jugoslavije,
Hrvatske i Bosne i Hercegovine prihvatili su u Ženevi
mirovni plan za Bosnu, što je bio uvod u okončanje
najtežeg sukoba na tlu Evrope od Drugog svetskog
rata.
1997. - Najmanje 150 ljudi poginulo je u blizini
zapadne obale Haitija kad je potonuo pretrpani feribot
„La Fierte Gonavienne“ (Ponos Gonave) koji je plovio
ka ostrvu Gonava.
1999. - U eksploziji podmetnute bombe u stambenoj
zgradi u Moskvi poginule su 94 osobe. U seriji eksplozija
koje su usledile narednih dana u više gradova u
Rusiji poginulo je oko 300 ljudi.
2000. - Tokom pojačane represije režima u Srbiji,
policija je u mestu Vladičin Han brutalno pretukla
sedmoricu studenata aktivista pokreta „Otpor“ i
nanela im teške telesne povrede, nakon što ih je
privela u policijsku stanicu zbog lepljenja plakata
sa antirežimskim sadržajem.
2001. - Preko hiljadu ljudi, uključujući i Nelsona
Mandelu, okupilo se na sahrani oca južnoafričkog
predsednika Taboa Mbekija. Govan Mbeki (91) je sahranjen
među običnim ljudima.
2002. - Na svetskom prvenstvu u košarci u Indijanopolisu
(SAD) Jugoslavija je po drugi put postala prvak
sveta.
Rođenja
1157. - Ričard Lavlje Srce, engleski kralj. († 1199.)
1799. - Jovan Hadžić, srpski pisac, prevodilac i
političar, poznat i kao Miloš Svetić.
1841. - Antonjin Dvoržak, češki kompozitor.
1878. - Alfred Žari, francuski dramaturg i književnik.
(† 1907.)
1970. - Latrel Sprivel, bivši američki košarkaš.
Smrti
780. - Lav IV Hazar, vizantijski car.
1645. - Fransisko Gomes de Kevedo i Viljegas, španski
pisac.
1933. - Fejsal I od Iraka, prvi irački kralj
1949. - Rihard Štraus, nemački kompozitor i dirigent.
Praznici i dani sećanja
1731. - Bački episkop Visarion Pavlović otvorio
je u Novom Sadu latinsko-slovensku školu, koja je
imala rang niže realne gimnazije. Škola je znatno
doprinela formiranju prvih naraštaja srpske građanske
inteligencije u Vojvodini.
1991. - Makedonci su se na referendumu izjasnili
za suverenu Republiku Makedoniju, čime je Makedonija
postala treća od šest republika SFR Jugoslavije
koja je izabrala samostalnost.
.
|
|
